Dersbilgisi

A

Afaroz : KiÅŸiyi dinden çıkarma cezasıdır. Aforoz edilen kiÅŸi ile toplum bütün iliÅŸkilerini keserdi. Kral bile aforoz edilebilirdi.

Akçe : GümüÅŸ sikke demektir. Akçe'nin altından olanınaysa sikke-i hasene denir.

Osmanlı Devleti’nde ilk bakır akçe Osman Bey zamanında bastırıldı.

Orhan Bey zamanında akçe gümüÅŸ olarak bastırıldı.

Ankara Savaşı (1402) : Timur, 1402 yılında Anadolu'ya girerek, Sivas'ı aldı.

Yıldırım Bayezit ve Timur Çubuk Ovası'nda karşılaÅŸtı.

1402 yılında meydana gelen Ankara Savaşı'nda Osmanlı ordusu yenildi ve Yıldırım Bayezit esir düÅŸtü.

Ankara Savaşı'nın Sonuçları

1. Yıldırm Bayezit Timur'a esir düÅŸtü ve esaret altında öldü.

2. Anadolu'da Türk birliÄŸi bozuldu ve beylikler yeniden kuruldu.

3. Batı'ya olan Türk ilerleyiÅŸi yavaÅŸladı ve Ä°stanbul'un fethi gecikti.

4. Bizans Ä°mparatorluÄŸu geçici bir süre de olsa kendini toparlama fırsatı buldu.

5. Fetret Dönemi baÅŸladı.

Antropoloji : İnsan ırklarını inceleyerek sınıflandıran bilim dalıdır.

Arkeoloji : Kazı bilimidir. Tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında yararlanılmaktadır.

B

I. Balkan Savaşı :

I. Balkan Savaşı'nın Nedenleri

1. Osmanlı Devleti'ni Avrupa'dan atmak isteyen Rusya'nın Balkanlar'da yeni kurulan devletleri bir araya getirip ittifak kurmalarını sağlaması.

2. Balkan Devletleri'nin Tarblusgarp Savaşı'nın çıkmasını fırsat bilmeleri.

3. Osmanlı ordusu ve yönetiminde ikiliklerin yol açtığı iç karışıklıkların Balkan Devletlerince biliniyor olması ve bu devletlerin Osmanlı Devleti'nin zayıf olmasından yararlanmak istemeleri

I. Balkan Savaşı

Rusya'nın Pan-İslavizm politikası etkili oldu.

Balkan devlertleri, Osmanlı'daki iç karışıklıklardan yararlanarak, tek tek Osmanlı Devleti'ne SavaÅŸ açtı.

Osmanlı'ya karşı ilk savaÅŸ açan KaradaÄŸ oldu.

Sırbistan ve Bulgaristan'a da Osmanlı SavaÅŸ açtı.

Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti.

Osmanlı Çatalca önlerine kadar çekildi.

Büyük yenilgiler alan Osmanlı Devleti barış görüÅŸmelerine baÅŸladı.

I. Balkan Savaşı'nın Sonuçları

1. Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti.

2. Osmanlı Devleti savaşı kaybetti ve Çatalca önlerine kadar çekildi.

3. Avrupalı Devletler Balkan yarımadasının yeni haritasını belirlemek için Londra Konferansı'nı topladı.

4. Osmanlı Devleti Midye-Enez hattının batısında kalan bütün topraklarını kaybetti. Arnavutluk ile Ege Adaları'nın durumu büyük devletlerin kararına bırakıldı.

5. Londra AntlaÅŸması'nın imzalanmasını engellemek isteyenler 23 Ocak 1913'te Bab-ı Ali Baskını'nı gerçekleÅŸtirdiler.

II. Balkan Savaşı :

II. Balkan Savaşı'nın Nedenleri

1. Londra AntlaÅŸması'nda en büyük payı Bulgaristan almıştı. Öteki Balkan Devletleri bu duruma itiraz ettiler.

2. Yunanistan özellikle Bulgaristan'ın Ege Denizi'ne açılmasına karşı çıkıyordu.

3. Paylaşılamayan yerlerin arasında başta Makedonya geliyordu.

4. Sonuçta Balkan Devletleri, Bulgaristan'a saldırdı ve II. Balkan Savaşı çıktı.

II. Balkan Savaşı

Osmanlı Devleti I. Balkan Savaşı'nda yenilince bu bölgede boÅŸluk doÄŸdu.

Osmanlı Devleti'nden aldıkları toprakları paylaÅŸamayan Balkan Devletleri birbirine düÅŸtü.

Sırbistan Makedonya'nın Bulgaristan'a verilmesine itiraz etti.

Yunanistan Makedonya'dan daha fazla toprak istedi.

Romanya Bulgaristan'dan Dobruca'yı istedi.

Bulgaristan, Yunanistan ve Sırbistan'a savaÅŸ açtı.

Romanya da Bulgaristan'a savaÅŸ açtı.

Osmanlı Edirne'yi geri aldı.

Bulgaristan barış istedi.

II. Balkan Savaşı'nın Sonuçları

Balkan Devletleri kendi aralarında savaşa başlayınca Osmanlı Ordusu Midye-Enez hattını aşıp, Edirne ve Kırklareli'yi tekrar aldı.

İkinci Balkan Savaşının sonucunda şu antlaşmalar yapıldı.

a) Ä°stanbul AntlaÅŸması (29 Eylül 1913)

b) Atina Antlaşması (14 Kasım 1913)

c) BükreÅŸ AntlaÅŸması (10 AÄŸustos 1913)

Osmanlı Devleti, Ege adalarını kaybetti. Ä°mroz, Bozcaada ve Meis dışındaki bütün Ege adaları Yunanistan'da kaldı.

Arnavutluk bağımsız oldu.

Makedonya elimizden çıktı.

Batı Trakya, Bulgaristan'a verildi ve Osmanlı Devleti'nin elinde sadece Doğu Trakya kaldı.

Bilimsel Tarih : Olayları neden-sonuç iliÅŸkisi içinde bilimsel olarak inceler. Tarih bilinci bu sayede ortaya çıkmıştır.

C

Cem Sultan Olayı : Fatih'in ölümü üzerine Amasya sancağında bulunan Bayezit devÅŸirmelerin desteÄŸiyle tahta geçti.

Konya sancağında bulunan ve Türkmenlerin desteklediÄŸi Åžehzade Cem bunun üzerine taht mücadelesine baÅŸladı.

Memluklerin'de desteklediği Cem Sultan, Bursa'yı aldı ve adına para bastırıp hutbe okuttu.

1481'de YeniÅŸehir Ovası'nda yenilen Cem, Konya'ya kaçtı.

II. Bayezit'in gönderdiÄŸi kuvvetlere yenilen Cem Sultan, önce Mısır'da Memlüklülere, ardından da Rodos ÅŸövalyelerine sığındı.

Yıllarca Avrupa'da dolaÅŸtırılan Cem Sultan, 1495 yılında Napoli'de öldü.

CoÄŸrafya : CoÄŸrafi bölgelerin özelliÄŸi ve iklimi tarihi olayların deÄŸerlendirilmesinde etkilidir.

ÖrneÄŸin Fenikelilerin deniz ticareti ile uÄŸraÅŸmalarının nedeni coÄŸrafyalarının tarıma elveriÅŸli olmamasıdır.

Cumhuriyetçilik : Devlet baÅŸkanının belli bir süre için seçilerek iÅŸ başına geldiÄŸi devlet ya da yönetim biçimidir.

Ç

Çaldıran Savaşı (1514) : DoÄŸu Anadolu'ya sahip olmak isteyen Åžah Ä°smail bölgedeki Åžii Türkmen aÅŸiretlerini Osmanlı'ya karşı ayaklandırıyordu.

Yavuz Ä°ran seferi öncesi DulkadiroÄŸlu Alaüddevle'den yardım istedi fakat isteÄŸi reddedildi.

1514'te Osmanlı orduları Ä°ran ordularını Çaldıran Savaşı'nda yendi.

Çanakkale Savaşı :

Ä°ngiltere ve Fransa 19 Åžubat 1915'te Çanakkale'ye saldırdılar.

18 Mart'ta büyük bir saldırıya geçen Ä°ngiliz ve Fransız donanması, büyük kayıp verip geri çekildi.

Ä°ngilizler, sömürge ülkelerden topladıkları kuvvetlerini Arıburnu'ndan karaya çıkardılar.

Bu arada Yarbay Mustafa Kemal Çanakkale cephesine atandı.

9 Ocak 1916'da Çanakkale düÅŸmandan tamamen temizlendi.

Çanakkale Savaşı'nın Sonuçları

250 bin Türk asker ve subayı ÅŸehit düÅŸtü ve yaralandı.

Rusya'ya gerekli olan silah ve cephane ulaÅŸtırılamadı. Bu durum Rusya'nın çökmesi ve savaÅŸtan çekilmesine neden oldu.

Birinci Dünya Savaşı uzadı.

Rusya'da ihtilal oldu ve Çarlık Rusya yıkılıp yerine Sovyet Rusya kuruldu.

Savaşın uzaması ve Ä°ngilizler'in Çanakkale'de yenilmesi sömürge yönetimlerini zorlaÅŸtırdı.

Savaşın uzaması, savaÅŸla ilgili olmayan sanayi dallarının gerilemesine neden oldu, bundan da Japonya ve A.B.D. kazançlı çıktı.

Mustafa Kemal'in Çanakkale'de kazandığı baÅŸarı, O'nun daha sonra milli mücadelenin lideri olmasında etkili oldu.

D

Devlet : Toplum halinde yaÅŸayan insanların, aralarındaki düzeni kurmak ve sürdürmek için oluÅŸturdukları güce denir.

Devletçilik : Ekonomik alanda doÄŸrudan doÄŸruya devletin müdahalesini öngören sistemdir.

Diplomatik : Fermanlar, beratlar ve dönemin yazışmalarını inceler. Siyaset bilimi olarak da adlandırılır. BaÅŸlangıç noktası KadeÅŸ Barışının imzalanmasıdır.

93 Harbi (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) :

1876 yılında, Avrupalı Devletlerin Balkanlar'da kalıcı çözüm bulmak amacıyla topladıkları Ä°stanbul Konferansı'nda Balkanlar konusunda ağır ÅŸartlar getirilmesi üzerine, Osmanlı Devleti ÅŸartları kabul etmemiÅŸ, daha sonra düzenlenen Londra Konferansı da aynı ÅŸekilde sonuçlanmıştı.

Ä°ki konferansta da Osmanlı Devleti'nin ÅŸartları kabul etmemesi üzerine, Rusya 1877 yılında Osmanlı Devleti'ne savaÅŸ açmıştı. Bu savaÅŸta Plevne savunması ile Gazi Osman PaÅŸa üyük kahramanlıklar göstermiÅŸ, fakat Rusların, YeÅŸilköy'e kadar ilerlemelerine engel olunamamıştı. Bunun üzerine padiÅŸah II. Abdülhamit, barış isteÄŸinde bulunmuÅŸ ve 3 Mart 1878'de YeÅŸilköy (Ayestefanos) AntlaÅŸması imzalanmıştı.

E

Endülüjans : Günahlardan kurtulmak amacıyla kiliseden satın alınan belgedir.

Engizisyon Mahkemeleri : Kilisenin baÅŸkanlığında toplanır, genellikle kilisenin öÄŸretilerine karşı çıkanlara ölüm cezası verirdi.

Enterdi : Belli bir bölgede kilisenin bir süre nikah, vaftiz, ölü gömme gibi dini törenleri durdurmasıdır.

Epigrafi : Kitabeleri inceler. ÖrneÄŸin : Göktürk ve Kültepe yazıtları.

Etnografya : Toplumların öz kültürlerini inceleyen bilim dalıdır.

F

Fetret Devri (1402-1413) :

I. Bayezit'in oÄŸullarından Süleyman Rumeli'de, Musa Bursa'da, Ä°sa Balıkesir'de ve Mehmet de Amasya'da hükümdarlığını ilan etti.

Kardeşler arasında taht kavgası başladı ve Anadolu'nun siyasi birliği sarsıldı.

Mehmet Çelebi 1413'te kardeÅŸlerini ortadan kaldırarak Osmanlı tahtına geçti.

Osmanlı Devleti, 11 yıl süren Fetret Devri'nde, saÄŸlam devlet örgütü ve yerleÅŸmiÅŸ sosyal kurumlar sayesinde yıkılmaktan kurtuldu.

Filoloji : Dil Bilimidir. Toplumların dillerini inceler.

G

Genç Türkler (Jön Türkler) :Tanzimat döneminin sonlarına doÄŸru, bazı Osmanlı aydınları (Namık Kemal, Åžinasi, Ziya PaÅŸa, Hüseyin Avni PaÅŸa) Genç Osmanlılar adıyla bir cemiyet kurdular. Bunlar; Osmanlı ülkesinde yaÅŸayan herkesin, din, dil, ırk farkı gözetmeksizin eÅŸit tutulması halinde azınlıkların ayrılmaktan ve devlet kurmaktan vazgeçeceklerini savunuyorlardı. Bu düÅŸüncelerinin uygulanabilmesi için de; MeÅŸrutiyet'in ilan edilmesi, temel hak ve özgürlüklerin bir anayasa ile korunması gerektiÄŸine inanıyorlardı. Bu nedenle II. Abdülahamit'e baskı yapıp 1876 yılında MeÅŸrutiyet'in ilanını saÄŸladılar.

Genel Tarih : Ä°nsanoÄŸlunun yeryüzündeki bütün geçmiÅŸini siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel tarihini baÅŸlangıçtan günümüze inceler.

ÖrneÄŸin : Dünya Tarihi

H

Hakem Olayı : Sıffin Savaşı'nda bir sonuç alınamayınca taraflar, iki taraftan da seçilecek birer hakemin kararına baÅŸvurmayı gerekli gördü.

Hz. Ali'nin hakemi Ebu Musa el-EÅŸ'ari, Muaviye'nin hakemi ise Amr Ä°bn-ül As oldu.

Hakemler Muaviye'nin entrikası sonucu onu halife seçti.

Halkçılık :  Bir milleti oluÅŸturan çeÅŸitli meslek ve toplumsal grupları içinde bulunduran insanların, halk tarafından halk içinde yönetilmesi.

Heraldik : Mühür bilimidir. Eski mühürleri inceler.

Hikayeci Tarih : Tarihi olayları neden-sonuç iliÅŸkisi belirtmeden, belgelere dayandırmadan, efsanelere göre inceler. Ä°lk temsilcisi Heredot'tur.

Ä°

Ä°lk ÇaÄŸ : Yazının bulunmasıyla baÅŸlayıp (M.Ö. 4000-3500) Batı Roma Ä°mparatorluÄŸunun yıkılışına kadar sürer. En uzun süren çaÄŸ olarak bilinir.

Ä°nkılap : Bir halden baÅŸka hale dönüÅŸme, biçim deÄŸiÅŸtirme, devrim anlamına gelir. DiÄŸer taraftan, inkılap, toplumların çeÅŸitli alanlarda, toplumun ihtiyaçlarına göre birtakım düzenlemelerle birlikte yeni bir düzen getirmesidir. Atatürk inkılapçılığı; toplumsal ihtiyaçları karşılamak için kurallar koymayı, düzenlemeler yapılırken izlenecek yol ve yöntemler belirlemeyi öngörür.

K

Kapitülasyonlar :

Fransa'ya Kapitülasyonların Verilmesinin Siyasal Nedenleri

Kanuni'nin, Avrupa'da Åžarlken'e karşı giriÅŸtiÄŸi mücadelede, Fransa'yı yanına çekmek istemesi.

Kanuni'nin Avrupa Hristiyan birliÄŸini parçalamak istemesi.

Avrupa'da bir bağlaşık elde etmek isteği.

Fransa ile 1535 tarihinde bir antlaşma imzalandı.

Karlofça AntlaÅŸması (1699) : Avusturya, Lehistan, Venedik ve Osmanlı Devleti arasında imzalandı.

1. TemeÅŸvar ve Banat Yaylası dışında kalan bütün Macaristan ve Erdel Avusturya'ya verildi.

2. Hırvatistan'ın bir bölümü Avusturya'ya verildi; Sava ırmağı sınır oldu.

3. Podolya ve Ukrayna Lehistan'a verildi.

4. Dalmaçya kıyıları ve Mora, Venedik'e verildi. Korint Osmanlılarda kaldı.

5. AntlaÅŸmanın süresi 25 yıl olacak ve Avusturya'nın garantisinde bulunacaktı.

Kasr-ı Şirin Antlaşması (1639) :

1. Azerbaycan ve Revan İran'a bırakıldı.

2. Bağdat Osmanlı Devleti'ne bırakıldı.

3. ZaÄŸros DaÄŸları iki ülke arasında sınır oldu.

Bu antlaÅŸma ile XVII. yüzyıl Osmanlı-Ä°ran savaÅŸları sona erdi ve bugünkü Türkiye-Ä°ran sınırı büyük ölçüde çizildi.

Katolikler : Başındaki kişiye Pap denir. Dinsel merkezi Roma'dır.

Kavimler Göçü : Çin baskısından kaçan Kuzey Hunları, M.S. 375'de Batı'ya göç etmeye baÅŸladılar. Hun göçleri sonunda Karadeniz'in Kuzeyi'ndeki Germen kavimleri Batı'ya göç etti. DoÄŸu Germen kavimlerinin göçü sonucunda , Roma Ä°mparatorluÄŸu, M.S. 395 tarihinde, DoÄŸu ve Batı olmak üzere ikiye ayrıldı.

Kimya : C14 metodunu kullanarak eski kullanılmış araç ve gereçlerin yaÅŸları hakkında bilgi verir.

Kronoloji : Takvim bilimidir. Tarihi olayların oluş sırasını verir.

L

Laiklik : Din ve devlet iÅŸlerinin birbirinden ayrılması, devlet düzeninin ve hukuk kurallarının dine deÄŸil, akla ve bilime dayandırılması, fakat kimsenin inancına ve vicdan hürriyetine karışılmamasıdır.

M

31 Mart Olayı :

31 Mart Olayı'nın Çıkmasında Etkili Olan Olaylar nelerdi?

1. Ä°ttihat ve Terakki Partisi'nin iktidarı yeterince ele geçirememesi

2. Ahrar Partisi'nin meÅŸrutiyet karşıtı çalışmaları

3. Volkan Gazetesi ve Ä°ttihad-ı Muhammedi derneÄŸinin meÅŸrutiyet karşıtı çalışmaları

4. Halkın meÅŸrutiyete ve gayrimüslimlerle olan eÅŸitliÄŸe sıcak bakmamaları

5. Ordudan atılan Meşrutiyet karşıtı subayların kışkırtması

6. Bulgaristan'ın 5 Ekim 1908'de bağımsızlığını ilan etmesi

7. 6 Ekim 1908'de Avusturya'nın, Bosna-Hersek'i işgali

31 Mart Olayı Nasıl Oldu?

Volkan Gazetesi baÅŸyazarı Hasan Fehmi 6 Nisan 1909'da öldürüldü.

Cenazesi meÅŸrutiyet karşıtı gösteriye dönüÅŸtü.

Gösteri giderek isyana dönüÅŸtü.

İsyan Selanik'te duyulunca, Hareket Ordusu adındaki birlik İstanbul'a hareket etti.

Hareket Ordusu'nun kurmay başkanı Mustafa Kemal'di.

İsyan 24 Nisan 1909'da bastırıldı.

31 Mart Olayı'nın Sonuçları

1. II. Abdülhamit tahttan indirildi ve yerine V. Mehmet ReÅŸat geçti.

2. Padişah'ın yetkileri kısıtlandı, meclisin yetkileri artırıldı.

3. Mustafa Kemal ilk kez bir siyasi olaya karışmış oldu.

II. MeÅŸrutiyet :

II. MeÅŸrutiyet'in Ä°lan Edilme Nedenleri

Ä°ç Nedenler

II. Abdülhamit'in II. MeÅŸrutiyet'in Ä°lanını Kabul Etmesinin Sebepleri :

1. İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne bağlı olan bazı subayların Rumeli'de ayaklanması

2. Tahta, Osmanlı hanedanından baÅŸka bir kiÅŸinin geçeceÄŸi söylentisi

3. Serez'den bir ordunun Ä°stanbul'a yürüyeceÄŸine dair padiÅŸaha gelen telgraf

4. Ordu ve halk arasında isyan belirtilerinin ortaya çıkması

Dış Etkenler

En önemli dış etken "Reval görüÅŸmesi" dir.

Reval GörüÅŸmesi'nde ÅŸu kararlar alınmıştır:

1. Ruslar, Balkanlar'da serbest bırakılacak

2. Ä°stanbul ve BoÄŸazlar Ruslara verilecek

3. Makedonya Bölgesi'nde ıslahat yapılacak

Mısır Seferi : Yavuz'un Ä°ran seferi sırasında Åžah Ä°smail ile Memlüklüler Osmanlı'ya karşı baÄŸlaÅŸma yapmıştı.

Yavuz, 1516 yılında Mısır üzerine sefere çıktı. 1516 yılında Mercidabık Savaşı ile Memluk ordusu bozguna uÄŸratıldı.

Mercidabık zaferi ile Osmanlı Devleti, Suriye ve Filistin'i ele geçirdi.

Yavuz Sultan Selim, 1517 yılında tekrar Mısır seferine devam etti.

Milliyetçilik :  Bireylerin ait oldukları milletin varlığını ve birliÄŸini sürdürmesi ve yüceltmesi için diÄŸer bireylerle ortak çalışma bilincine sahip olmasıdır.

N

Nümizmatik : Eski paraları inceleyerek, toplumların ekonomik yapısı hakkında bilgi verir.

O

Orta ÇaÄŸ : Batı Roma Ä°mparatorluÄŸunun yıkılışından (476), Ä°stanbul'un Türkler tarafından fethine kadar (1453) sürer.

Ortodokslar : Başındaki kişiye Patrik denir. Merkezi İstanbul'dur.

Otlukbeli Savaşı (1473) : Osmanlılar ile Akkoyunlu Devleti arasında Anadolu'da egemenlik kurma mücadelesi bulunmaktaydı.

Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan Karakoyunlu Devleti'ni yıkarak, Sivas'a kadar gelmiÅŸti.

Candaroğulları ve Karamanoğlu beyleri de Uzun Hasan'a sığınmıştı.

1473 tarihinde yapılan Otlukbeli Savaşı ile Akkoyunlu Devleti yenildi.

Ö

ÖÄŸretici Tarih : Tarihi olaylardan ders almak ve liderleri örnek alarak yönlendirici rol oynamak amaçlanır.

Özel Tarih : Sadece bir devlet ya da milletin siyasi ekonomik ve kültürel tarihini inceler.

ÖrneÄŸin :Türkiye Cumhuriyeti Tarihi

P

Paleografya : Toplumların eskiden kullandıkları yazıları inceler. (Mısır hiyeroglifi, Sümerlerin çivi yazısı, Türklerin Orhun ve Uygur abideleri gibi) Bu bilim dalı tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında etkili deÄŸildir.

Pasarofça AntlaÅŸması (1718) : Osmanlı Devleti ile Avusturya arasında imzalanan bu antlaÅŸma ile :

1. Yukarı Sırbistan, Belgrat, Sırmiyum, Batı Eflak ve Banat Yaylası (Temeşvar) Avusturya'ya bırakıldı.

2. Venedik'ten alınan Mora ve Grit Osmanlılarda kaldı.

3. Arnavutluk ve Dalmaçya kıyılarındaki bazı kaleler Venedik'e verildi.

AntlaÅŸmanın Önemi :

1. Osmanlı Devleti, Batı'nın üstünlüÄŸünü tamamen kabul etti ve toprak kurtaramayacağını anladı.

2. Osmanlılar, Ortodoksları koruma görevini son kez yerine getirdi.

3. Ä°ngiltere ve Hollanda'ya verilen ayrıcalıklar Kapitülasyona dönüÅŸtürüldü.

4. Pasarofça AntlaÅŸması'nın yarattığı barış ortamında Lale Devri'ne girildi ve ilk defa Batı tipinde ıslahatlara gidildi.

Patrona Halil Ä°syanı : Lale Devri'nde Avrupa tarzında yapılan ve NevÅŸehirli Damat Ä°brahim PaÅŸa'nın kiÅŸiliÄŸi ile özdeÅŸleÅŸtirilen ıslahatlar, ulemadan ve yeniçerilerden bir takım kiÅŸilerin çıkarlarına ters düÅŸmüÅŸtü. Lale Devri ile birlikte artan Lüks yaÅŸantı, fakir halkın tepkisine yol açmıştı.

O yıllarda İran ile yapılan savaşlar da devam etmekteydi.

Sadrazam Damat Ä°brahim PaÅŸa'nın Ä°ran seferine gitmek istememesi, ona karşı olanlara bulunmaz bir fırsat vermiÅŸ, Bayezit Hamamı tellaklarından Patrona Halil ve Muslu BeÅŸe ismindeki iki Arnavut önderliÄŸinde bir grup 1730 yılında isyana baÅŸlamışlardı.

Vergilerden ÅŸikayet eden halk ve Ä°ran Seferi'ne katılmak istemeyen Yeniçeriler de isyana katılınca, isyan giderek büyümüÅŸ, saraya giden asiler, padiÅŸah III. Ahmet'ten Damat Ä°brahim PaÅŸa'nın kafasını istemiÅŸlerdi. Kendilerine teslim edilen NevÅŸehirli Damat Ä°brahim PaÅŸa'yı idam eden asiler, tekrar saraya yürüyerek, padiÅŸah III. Ahmet'i tahttan indirerek yerine I. Mahmut'u geçirdiler. Bu isyanla Lale Devri sona ermiÅŸ oldu.

Preveze Deniz Savaşı : Avrupalılar Osmanlı'nın Akdeniz'deki üstünlüÄŸüne son vermek amacıyla Papa'nın önderliÄŸinde Haçlı donanması hazırladılar.

Haçlı donanması Andre Dorya komutasında, Osmanlı donanması ise Barboros Hayrettin PaÅŸa komutasındaydı.

27 Eylül 1538 tarihinde meydana gelen Preveze Deniz Savaşı'nda Barbaros Haçlı donanmasını bozguna uÄŸrattı.

Bu savaÅŸla Akdeniz egemenliÄŸi tamamıyla Osmanlıların eline geçti.

S

Sikke: Osmanlı Devleti'nde genel kullanımdaki madeni paraya denir.

Siyasi Tarih : Uluslararası siyasi olayları savaşları barışları ve ittifakları inceler.

ÖrneÄŸin : Osmanlı Siyasi Tarihi

Sokullu Mehmet PaÅŸa Dönemi : Sokullu Mehmet PaÅŸa; Kanuni, II. Selim ve III. Murat dönemlerinde sadrazamlık yaptı.

Bu dönemde 1566'da Sakız Adası Cenevizliler'den alındı.

Yemen'in egemenliği sağlandı.

1571 yılında Venediklilerden Kıbrıs Adası alındı.

1571'de Ä°nebahtı Savaşı'nda Haçlı donanmasına yenildi.

Tunus Osmanlı topraklarına katıldı.

Lehistan 1575'te Osmanlı himayesine girdi.

1577'de Fas Portekizlilerden alındı.

Sokullu Mehmet Paşa'nın Projeleri

Sokullu sadrazamlığı süresince DoÄŸu Avrupa Türkleri ile Kafkasya bölgesini Osmanlı Devleti'ne baÄŸlamak istedi.

Don ve Volga Irmaklarını bir kanalla birleÅŸtirerek, Karadeniz'den Hazar'a geçmeyi planladı.

1579 yılında SüveyÅŸ Kanalı'nı açmayı düÅŸündü, böylece, Hindistan ve Endonezyadaki Müslümanlara yardım etmeyi planladı.

Sokullu 1579 yılında hançerlenerek öldürüldü, projeleri de uygulamaya konulamadan yarım kaldı.

Sosyal Tarih : Toplumların her türlü faaliyetlerini inceler.

Sosyoloji : Toplum bilimidir. Tarihi olayları sosyoloji konularını hesaba katarak inceler.

T

Talas Savaşı :

Nedeni : Çinliler ve Arapların Orta Asya'yı denetim altına almak istemeleri.

Çinliler, Orta Asya'yı denetimleri altına almak amacıyla 747 yılında Türkistan'a sefer düzenledi.

Abbasiler, Karluk, YaÄŸma ve ÇiÄŸil Türkleri'nin yardımı ile 571 yılında Talas'da Müslümanlar Çinlileri yendi.

Sonuçları :

1. Orta Asya ÇinlileÅŸmekten kurtuldu

2. Türkler, Ä°slamiyet'i kabul etmeye baÅŸladı.

3. Kağıt, matbaa, barut, pusula gibi Çinlilerin geliÅŸtirdiÄŸi aletler, Müslümanlar tarafından öÄŸrenilmeye baÅŸlandı.

Tarih : GeçmiÅŸ insan topluluklarının, savaÅŸlarını ve barışlarını, kültür ve uygarlıklarını, sosyo-ekonomik yapılarını, neden-sonuç iliÅŸkisi içinde zaman ve yer göstererek, belgelere dayalı, inceleyen bilim dalıdır.

Toponomi : Yer adlarını inceleyerek tarihe yardımcı olur.

Tarblusgarp Savaşı :

Tarblusgarp Savaşı'nın Nedenleri

1. Siyasi birliÄŸini geç saÄŸlayan Ä°talya'nın sömürge arayışına çıkmış olması

2. Ä°talya'nın sömürge elde etmek amacıyla Trablusgarp'a göz dikmesi

Ä°talya, Avrupa devletlerinin de onayını alarak 28 Eylül 1911'de Trablusgarp'a asker çıkardı.

Tarblusgarp Savaşı

Osmanlı Devleti Trablusgarp'a deniz yolu ile asker gönderemedi.

Mısır üzerinden de asker gönderemedi.

Gönüllü subaylar Trablusgarp'a gizlice gönderildi.

Bu subaylar büyük baÅŸarılar elde ettiler.

Ä°talya Çanakkale'ye saldırdı, baÅŸarılı olamayınca On iki Ada'yı iÅŸgal etti.

Bu arada Birinci Balkan Savaşı çıktı.

Osmanlı Devleti, 18 Ekim 1912 tarihinde Ä°talya ile UÅŸi AntlaÅŸması'nı imzalayıp savaÅŸtan çekildi.

U

Uygarlık Tarihi : Bütün ulusların meydana getirdikleri uygarlık eserlerini kültür ve medeniyet ürünlerini inceler.

ÖrneÄŸin : Çin Uygarlığı

Y

Yakın ÇaÄŸ : 1789 Fransız Ä°htilali ile baÅŸlayıp, günümüze kadar sürer.